0

حیات دوباره: برنامه ملی مدیریت درمان سکته‌های مغزی و قلبی کشور

جمشيد كرمانچي

تأمین سلامت آحاد جامعه در کشور، همانند بسیاری از کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته، امری ضروري است که حفظ و ارتقای آن، اقدامات جمعی و مشارکت‌های بین بخشی و مداخله جدي تمامی دولتمردان و همچنين  حضور و مشاركت آگاهانه مردم را می طلبد. در بررسی های انجام شده مشخص گردید که در ایران سکته‌های مغزی  و قلبی  از  علل اصلی مرگ و میر در مردان و زنان است.

سکته زمانی اتفاق می افتد که رگی خونی مسدود یا پاره شود، بدون درمان، سلول‌های بدن به سرعت  می‌میرند و اين می‌تواند به ناتوانی جدی اندام‌های بدن یا مرگ منجر شود، لذا آگاهی از عوامل خطر و چگونگی کنترل آنها این فرصت را بوجود می‌آورد که بتوان از بروز این بیماری‌ها پیشگیری کرده و یا در صورت ابتلا از شدت آن کاست.

سکته‌ها تهدیدی برای جامعه انسانی به شمار می‌آیند ولی می‌توان میزان مرگ و میر ناشی از آنها را به شکل قابل توجهی کاهش داد، چراکه بسیاری از افراد می‌توانند تغییرات مثبتی را در شیوه زندگی خود ایجاد کرده و از ایجاد و یا بدترشدن این بیماری‌ها پیشگیری کنند.

مهم‌ترين مسأله، مربوط به آگاه شدن بيمار از نشانه‌هاي مربوط به بيماري و تصميم گرفتن براي مراجعه پزشكي مي‌باشد. طبق آمارهاي جهاني بيشترين مرگ ومير ناشی از سکته‌ها  به دلیل مراجعه با تاخیر به مراکز درمانی است. در درمان سکته، ثانیه ها نیز اهمیت دارند. وقتی اکسیژن به مغز نمی‌رسد، مرگ سلول‌های مغز در چند دقیقه آغاز می‌شود. به شرط مصرف داروهای حل کننده لخته خون در سه ساعت ابتدایی پس از بروز سکته مغزی، می توان از گسترش آسیب مغز کاست. وقتی بخشی از بافت مغز از میان می رود، اندام‌هایی از بدن که توسط بافت از میان رفته مغز کنترل می‌شدند از کار می‌افتند. به عبارت دیگر سکته مغزی سبب ناتوانی بلند مدت جسمی می‌شود.

آشنايي با علايم سكته‌هاي مغزی و نحوه برخورد با فرد مبتلا و عدم اتلاف زماني براي شروع درمان از اركان اصلي مي‌باشد كه تا حدود زيادي منوط به آموزش وآگاهي افراد جامعه مي‌باشد تا از بار سنگين عوارض و مرگ و مير ناشی از اين بيماري كاسته شود. همچنین انجام کمک‌های اولیه و فراخوانی نیروهای امدادی اورژانس 115 در دقایق اول رخداد سکته مغزی با درنظر گرفتن ظرفيت و امكانات EMS  با آماده‌سازی حاضران در صحنه، می‌تواند نقش مهمی را در حفظ حیات فرد دچار سکته مغزی ایفا کند.

در سکته‌های قلبی نیز باز کردن مکانیکی رگ‌ها در حداقل زمان ممکن بهترین روش درمانی است. این امر نیاز به هماهنگی و پیش‌بینی امکانات فوق‌العاده‌ای در بیمارستان‌ها و سیستم اورژانس پیش بیمارستانی‌دار است. برنامه‌های ملی در پی این می باشند که با انجام مدیریت صحیح این دو عامل اصلی مرگ ایرانیان را تحت کنترل در آورده و از موارد منجر به مرگ به‌خصوص در سنین پایین جلوگیری نمایند.

«برنامه ملی مدیریت درمان سکته‌های مغزی و قلبی کشور» با استفاده از امکانات موجود و یک کار تیمی و مدیریت ملی توانست حرکت بزرگی را در جهت مقابله و مهار دو عامل اصلی مرگ و میر ایرانیان یعنی سکته‌های مغزی و قلبی بردارد . این برنامه با همکاری انجمن‌های علمی پزشکان متخصص دو رشته و اورژانس تهران و حوزه معاونت درمان وزارت بهداشت عملیاتی گردید. تنظیم استاندارد و پروتکل ملی برای برنامه و پایش و ارزشیابی مستمر برنامه و عدم اختصاص بودجه  و اعتبارات و استفاده از مکانیسم‌های تشویقی برای همکاران تیم در سراسر کشور از نقاط قوت اجرای برنامه بوده است. امید است نحوه اجرای این برنامه بتواند الگوبخش برنامه‌های ملی موفق باشد.